Субсидиялар керек пе?|Нужны ли субсидии?

Егер өз ауыл шаруашылығыңызға қолдау көрсетпесеңіз, көп өтпей өзге елдің фермерлерінiң азығын жейтiн боласыз. 

Маған субсидиялар туралы мынандай сұрақтарды жиы қояды:

1. Субсидиялар қаншалықты қажет пе? Осыған орай, көп адамдар тіпті субсидия беруді біржола тоқтату керек дейді. 

2. Американың тауық сан еттері (окорочка) неге сонша арзан? Тіпті оларды Қазақстанға да әкеледі.

Осы сұрақтарға жауап беруге тырысайын. 

1. Бірінші сұраққа жауап беру үшін тарихқа үңілейік. Жалпы, субсидия қалай пайда болды? Қысқа да нұсқа.

Өнеркәсіптік революция басталған соң, дамыған елдердің жалпы ішкі өніміндегі ауыл шаруашылығының үлесі азая берді. Урбанизация процесі басталды. Халық жаппай қалаға көше бастады. Шикізатқа қарағанда өңделген тауарларды өндіру әлдеқайда тиімді болды. Ауыл шаруашылығы өнімдерін басқа елдерден сатып алу тиімдірек болды. Бұл мынадай мәселелерді туындатты: 

— азық-түлік қауіпсіздігі; 

— жеткізу тұрақсыздығы; 

— баға құбылмалығы; 

— жердің жұтаңдануы; 

— адамдардың ауылдан қалаға көшіп кетуі; 

— басқа да мәселелер. 

Мұндай мәселелерді шешу үшін дамыған елдердің үкіметтері кедендік қорғаныс баждарын енгізе бастады. Бірақ бұл өзара сауданы тежеп, ауыл шаруашылығының дамуына кедергі келтірді. Содан кейін үкіметтер ауыл шаруашылығы өндірісінің рентабельдігін арттыру үшін өндірушілерге субсидия беру керек деп шешеді. Осы арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерін көбірек шығаруға деген ынтасын арттырды. Мұндай шаралардың ауыл шаруашылығы өнімдерінің көбеюіне түрткі болғаны сөзсіз. Соның арқасында елді толығымен қамтамасыз етіп, артылғанын басқа елдерге сата бастады. Сөйтіп, үкіметтерінен субсидия алатын дамыған елдердің өндірушілері басқа елдердің нарығын оңай жаулап алды. 

Кейіннен дамушы елдер де өндіріс орындары тоқтап қалмауы үшін өз өндірушілеріне субсидия бере бастады. Осылайша, ауыл шаруашылығындағы бәсекелестік өндірушілердің тиімділігі тұрғысынан өлшенетін нарықтық бәсекеден үкіметтік субсидиялар бәсекесіне ауысты. 

Егер Қазақстан өзінің ауыл шаруашылығына субсидия беруді тоқтатса, онда екі-үш жылдан кейін-ақ бәрін импорттайтын елге айналамыз. 

Бұл өндірушілер дұрыс жұмыс жасамағаны үшін емес, шетелдік өндірушілер өз үкіметтерінен қомақты қаржылай қолдау көргендіктен осылай болады. Міне, осы жерден екінші сұрақтың да жауабы шығады. Қазақстанға әкелінетін америкалық тауық сан еттері не үшін арзан? Өйткені америкалық өндірушілердің субсидиялары біздікінен әлдеқайда жоғары. Сондықтан да олар бізге тауық сан еттерін арзан сата алады. 

Қосымша ақпарат: 

Ресейде ет және мал шаруашылығының өнімдеріне берілетін субсидиялардың жиынтық деңгейі Қазақстандікіне қарағанда екі есе жоғары. Сондықтан да олар 17 жыл ішінде тауық еті өндірісін 5,7 есе ұлғайтты. Ал Белоруссияда кейбір өндірістерге берілетін субсидия мөлшері біздікінен 4 есе жоғары.

Неге біз импорттың құрсауынан босап шыға алмаймыз?

1) Себебі өзге елдерге қарағанда бізде субсидия деңгейі әлдеқайда төмен. 

2) Жемқорлықтың кесірінен, субсидиялар тиімді жұмыс істейтін өндірушілерге жетіп бармайды.

3) Өндірісімізді дамытпай тұрып ДСҰ-ға кірдік, енді ДСҰ ережесіне сәйкес, өндірушілерімізге тікелей субсидия бере алмаймыз.

Если вы не будете поддерживать свое сельское хозяйство, то скоро вас будут кормить чужие фермеры.

Мне часто задают вопросы относительно субсидий:

1. Насколько необходимы субсидии? По этому поводу, многие даже предлагают совсем отменить субсидии. 

2. Почему американские окорочка такие дешёвые, что их даже привозят в Казахстан?

Постараюсь ответить на эти вопросы.

1. Для того, чтобы ответить на первый вопрос, давайте углубимся в историю. Как вообще появились субсидии?                               

Вкратце. С момента зарождения индустриальной революции доля сельского хозяйства в ВВП развитых стран начала неуклонно снижаться. Начался процесс урбанизации. Народ начал массово переезжать в города. Стало гораздо более выгодно производить товары высокого передела, чем сырье.

Стало гораздо выгоднее завозить сельскохозяйственное сырье из других стран, чем производить самим. Это создало несколько проблем, основными из которых были:

— Продовольственная безопасность

— Неравномерность поставок

— Нестабильность цен

— Деградация земель

— Миграция людей из села в город

— И так далее.

Для решения этих проблем Правительства развитых стран начали вводить защитные таможенные пошлины. Но это тормозило взаимную торговлю и не стимулировало сельское хозяйство. Тогда Правительства решили выплачивать субсидии сельхоз производителям для того, чтобы повысить рентабельность аграрного производства. Чтобы у людей было больше стимулов производить сельхоз.продукцию. Эти меры конечно же способствовали росту сельхоз. производства. В результате, они покрыли внутреннее потребление и начали экспортировать излишки. А так как их товаропроизводители имели поддержку от своего Правительства в виде субсидий, а производители других стран не имели такой поддержки, то аграрии развитых стран начали быстро вытеснять продукцию неразвитых стран. В ответ, Правительства стран импортёров сельхоз.продукции чтобы окончательно не погубить свое производство начали платить субсидии своим производителям. И таким образом, конкуренция в сельском хозяйстве переместилась из рыночной конкуренции, где конкурируют производители за счёт своей эффективности в конкуренцию Правительственных субсидий. 

       Так вот, если Казахстан прекратит субсидировать свое сельское хозяйство, то через пару-тройку лет здесь будет засилье импортных продуктов питания. И не потому что наши производители такие не эффективные, а потому что у иностранных производителей мощная финансовая поддержка со стороны своих Правительств.

    И здесь сразу ответ на второй вопрос. Почему американские окорочка настолько дешевые, что их возят в Казахстан? Потому что у американских производителей исторический уровень субсидий гораздо выше наших. Поэтому, они могут продавать нам окорочка по-дешевке.

     Для информации:

Совокупный уровень субсидий в мясном животноводстве в России в два раза выше чем в Казахстане. Именно поэтому они за 17 лет увеличили объем производства куриного мяса почти в 5,7 раз! В Белоруссии, уровень субсидий по некоторым позициям выше наших в 4 раза. 

Почему мы не можем освободиться от импорта? 

1) Потому что у нас уровень субсидий гораздо ниже чем в других странах.

2) Потому что и эти субсидии из-за коррупции не доходят до эффективных производителей.

3) Потому что мы бездумно вступили в ВТО не подняв свое производство и теперь по правилам ВТО вообще не сможем платить прямые субсидии нашим производителям.